Turnhoutse School

Modernisten uit de Kempen

Zoals de naam doet vermoeden is de Turnhoutse School een verzamelnaam voor modernistische architecten uit de omgeving van Turnhout. Een benaming die architectuurcriticus Geert Bekaert toekent aan het werk van architectenbureau Vanhout & Schellekens, maar later door architect Renaat Braem wordt gebruikt voor de streekeigen hedendaagse architectuur rond Turnhout. Naast Jozef Schellekens en Carli Vanhout behoren ook Lou Jansen, Paul Neefs en hun voorloper Eugène Wauters tot de groep. De groep is bekend om haar brutalistische invloeden: het gebruik van grote blokachtige structuren van ruw onafgewerkt beton of metselwerk. Een stijl die tussen de jaren ’50 en de jaren ’70 haar hoogtij vierde. Aansluitend haalde de Turnhoutse School inspiratie uit de Scandinavische architectuur.

Tussen de jaren ’60 en jaren ’80 construeerde de Turnhoutse School vooral eengezinswoningen, villa’s en sociale woonprojecten in de Antwerpse Kempen. Andere realisaties zijn onder meer het cultureel centrum de Warande en de Sint-Victorschool in Turnhout, bekend vanwege de betonarchitectuur, maar ook het Frans Masereelcentrum in Kasterlee en de kubistische Sint-Jozefkerk in Meerhout. In Dessel waren architecten Lou Jansen en Eugène Wauters dan weer de bezielers van enkele prominente moderne woningen.

CC De Warande, Turnhout, Schoeters, Vanhout en Wauters, 1967-1977
Sint-Jozefkerk Meerhout, Jansen en Schiltz, 1968
Lou Jansen (1935-2019)
Lou Jansen in 1974 (Foto: Jef Coomans, Collectie VAI-Vlaamse Gemeenschap)

In 1960 studeerde Lou Jansen af aan de campus Sint-Lukas in Brussel. Samen met zijn studiegenoot Rudi Schiltz richtte hij een architectenbureau op in Turnhout. Ze legden zich vooral toe op eenlagige woningen, dikwijls voor dokters. De praktijk krijgt in 1968 nationale bekendheid nadat de patiowoning Van Roy gepubliceerd werd in het tijdschrift La Maison. Jansen zette de praktijk verder toen Schiltz overleed in 1969. In totaal omvat het werk van Jansen bijna 500 dossiers, waarvan een groot deel woningen. Vanaf 1991 tot 1998 doceerde Lou Jansen aan het toenmalige Henri Van de Velde-instituut, nu deel van de Universiteit Antwerpen.

Eugène Wauters (1924-2008)
Eugène Wauters (Collectie Taxandria vzw)

Eugène Wauters begon zijn carrière in 1948, nadat hij promoveerde als architect aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Hij wordt aanzien als een voorloper van de Turnhoutse School. Initieel was hij geïnspireerd door Scandinavische invloeden, waarbij hij in zijn werk hout combineerde met breuksteen of baksteen. Zijn eigen woning in Turnhout draagt duidelijk deze stempel. Vanaf de jaren ’60 zullen ook soberheid en het brutalisme zijn werk typeren. Als plaatselijk architect vind je zijn werken vooral terug in Turnhout en de Antwerpse Kempen. Nadat hij zijn cursus Monumentenzorg behaalde aan het Nationaal Hoger Instituut voor Bouwkunst en Stedenbouw voerde hij in Turnhout ook restauratieopdrachten uit. In Dessel realiseerde ontwierp hij twee vrijstaande moderne woningen (Carlier en Peeters) en één van de eerste vakantiewoningen aan de Miramar (vakantiewoning Schuermans, 1966).